Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

De IJzeren Man

( in de volksmond staolen Hendrik)

Het monument is ter nagedachtenis van de oorlogsslachtoffers uit de Gemeente Beilen.
In 1945 is geld ingezameld om dit herdenkingsbeeld van brons te laten maken door de beeldhouwster Fri Heil. Het werk is 31 augustus 1950 geplaatst en onthuld door oud burgemeester Henk Wytema en de vrouw van commissaris van de koningin R.H. de Vos van Steenwijk.

Lees meer over Stalen Hendrik
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

(Net) niet zijn laatste rustplaats

Op 21 december 2008 werd Geert Nijboer als vermist opgegeven. Geert is hier op 13 januari 2009 gevonden. Hij was toen 54 jaar. Geert had vrijwel zijn hele leven al zijn eigen visie op het leven en de maatschappij. Hij had als jongeman een goede baan bij Rijkswaterstaat, maar hij nam al vrij snel zijn ontslag. Dat was niet zijn wijze van leven. Geert droomde er van om te kunnen leven als een vrij man met zijn eigen ideeën en idealen. Zijn nogal vaste overtuiging zorgde er onder andere voor, dat hij steeds meer alleen in leven kwam te staan. Op latere leeftijd trok hij er steeds mee op uit met een zelfgemaakt tentje. Hij verbleef dat enige nachten in de bossen hier in de omgeving. Maar 21 december werd Geert als vermist opgegeven. Dat hij soms wat langer weg bleef was niet zo vreemd. Maar bij zijn laatste afscheid begon er wat zorgen te rijzen bij zijn moeder. De temperatuur daalde ook onder het vriespunt. Rond de jaarwisseling vroor het ’s nachts al bijna 10 graden. In de kranten en TV-Drenthe werd een oproep gedaan om uit te kijken naar Geert. Het duurde tot 13 januari. Een medewerker van de gemeente Midden-Drenthe trof op het oude gedeelte van de begraafplaats aan de Torenlaan in Beilen een zelfgemaakt tentje aan. Daarin bleek de sinds 21 december vorig jaar vermiste 54 jarige Geert Nijboer uit Beilen te liggen. Hij was overleden. Bij het tentje en op de man zijn geen sporen aangetroffen die duiden op een misdrijf. Ook de lijkschouw heeft geen aanleiding gegeven voor nader politieonderzoek.

Lees krantenartikel over vermissing
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Jan Egberts Eleveld

Jan Egberts Eleveld (Beilen, 11 december 1900 - Graswijk, 16 juli 1936), eigenaar van een elektriciteit- en radiowinkel in de Paltz, en was een gepassioneerd socialistisch politicus en drankbestrijder, maatschappelijk werker, zanger, schrijver, anti-militarist.

"Hebben wij ons leven van de heldere kant bekeken en beleden en ervoor gestreden, dan zal eens de moed om van aarde heen te gaan, ons niet ontbreken." (Jan Egberts Eleveld, 5 december 1929)

Tegen de achtergrond van de heide, het zand en het veen en tegengewerkt door de Hervormde dorpselite brengt Eleveld de socialisten aan de macht. In 1931 werd hij verkozen in de gemeenteraad van Beilen. In 1935 werd hij opnieuw verkozen en werd hij benoemd tot wethouder. De gemeenteraadsverkiezingen van 26 juni 1935 werden in Beilen gewonnen door de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP). Voor het eerst mocht de partij een wethouder leveren en dat werd Jan Egberts Eleveld.

De burgemeester van Beilen, Tiete Froentjes, lid van de Christelijk-Historische Unie, had moeite met de nieuwe wethouder. Toen Eleveld nog gewoon gemeenteraadslid was, had Froentjes vaak met hem gebotst. Volgens Froentjes was Eleveld een dwarsligger, die nooit een blad voor de mond nam en altijd het laatste woord wilde hebben. Daarom was het reglement van orde aangepast. Voortaan mocht een raadslid niet meer dan tweemaal het woord voeren over hetzelfde onderwerp. Froentjes vond dat Eleveld scholing en beschaving miste. ‘Gebrek aan educatie’, had Froentjes hem eens toegebeten. ‘Als je dat woord tenminste verstaat.’ Hij kon beter opschieten met de andere wethouder, H. Schuring van de Boerenbond.

Zijn leven en carrière breken in de knop als hij tezamen met burgemeester Tiete Froentjes in 1936 overlijdt bij een auto-ongeluk nabij Assen. Zijn leven wordt bijna zeventig jaar later weer opgepakt door zijn oudste kleinzoon, journalist Dirk Wolthekker, die in 2003 een boek uitbracht over zijn grootvader onder de titel "Terug naar Beilen".

Eleveld is oudoom van de bekende zangeres Mathilde Santing. Haar grootvader Jan Eleveld was een broer van Jan Egberts Eleveld.

Lees meer over het ongeval
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Geertjes

Berend Geertjes. Samen met zijn broer Albert de oprichter van het vroeger welbekende bedrijf Geertjes. Menig persoon zal zich het grote pand in de Brinkstraat nog kunnen herinneren. Daarnaast hadden ze nog andere panden in Beilen. Ze handelden in landbouwwerktuigen, huishoudelijke artikelen, kachels en hadden daarnaast ook nog een distributiebedrijf. In 1955 is het bedrijf naar Assen verhuisd. Ze wilden graag uitbreiden en vroegen het gemeentebestuur om grond om een groter pand te kunnen bouwen. Dit werd een grote soap met als resultaat dat het bedrijf uit Beilen verdween.
Voor het hele verhaal lees het tijdschrift van de historische vereniging, 2020, nrs. 3 en 4, door R. Martena.

Lees verder
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Kleinzoon van Albert Geertjes

Albert, zoon van Berend Jan Albertus Geertjes en Elsje Vrieze, en kleinzoon van Albert Geertjes, oprichter van het bedrijf Geertjes. Vroeger een bekend bedrijf in Beilen. Zie ook Berend Geertjes.

Lees verder

Het verluiden

In Drenthe verluidden de naobers vaak hun overleden buurman, hoewel de kerk over dit gebruik van heidense oorsprong niet altijd te spreken was. Toch konden deze gebruiken niet worden uitgebannen. Men bleef dit gebruik handhaven en ontving de kerk daaruit inkomsten.

In de Middeleeuwen dacht men zich een strijd tussen duivels en engelen om het bezit der ziel, nu trachtte men door lawaai maken, o.a. klokkengelui de duivel te weren. Dit laatste blijkt uit verschillende opschriften van doodsklokken: In de St.Clemenskerk te Steenwijk: Daemones fugito, d.i. ik jaag de duivels op de vlucht.

Het verluiden is het luiden van de torenklok direct na het overlijden; het middel om een sterfgeval algemeen bekend te maken. Aan het aantal slagen, voorafgaande aan het luiden, was te horen of het een man, vrouw of kind was. Men klept of klopt, drie maal als het een man betreft, twee maal voor een vrouw en één keer voor een kind, daarna begint het eigenlijke luiden. Kleppen of kloppen wil zeggen de klepel één keer tegen de klok slaan. Het verluiden gebeurde in de voormiddag. Soms duurde het wel een half uur. Dan was een veel gestelde vraag in het dorp: ‘Wie zul ‘r verlut weed’n ?’.

Voor pasgeboren kinderen werd gewoonlijk niet geluid, dikwijls werden zij tegen de avond begraven, men noemde dit wel een stille begrafenis. Pasgeboren, niet gedoopte kinderen telden niet mee, ze hebben nog geen ziel, die ontwikkelt zich pas langzamerhand in het lichaam, men behoefde hen dus nog niet te beschermen tegen de boze geesten door klokkengelui.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Oorlogsslachtoffer/wisseltruck

Willem Alberts en Gerrit Hendrik (Henk) Lubbers waren ondergedoken in het huis van de familie Broekema in Dalfsen. Zij probeerden de Arbeitseinsatz te ontlopen. Tijdens een huiszoeking van de Kontroll Kommando (KK) verstopten Henk en Willem zich in een verborgen ruimte achter een kledingskast. Er werd het identiteitsbewijs van Henk Lubbers door de KK gevonden in de kast en de KK begon met het openbreken van de achterwand van de kast. De beide mannen ontsnapten door het dak, maar op de vlucht werd Willem doodgeschoten. Henk ontsnapte. De KK wilde van de heer Broekema weten wie Henk Lubbers was en deze wees de doodgeschoten Willem aan. De KK trapte daar in en Henk werd doodverklaard. Het lichaam van Willem werd opgehaald door een lijkwagen met paarden. Zonder al te veel aandacht vertrok de wagen niet naar de woonplaats van Henk, maar werd het stoffelijk overschot naar Beilen gebracht. Dit was de geboorteplaats van Willem en hier woonden zijn ouders nog steeds.

Willem zijn ouders liggen in het graf rechts hiervan.

Lees het hele verhaal hierover
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Symboliek

Een vlinder op een monument kan meerdere betekenissen hebben en kan dan ook op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Als algemeen symbool symboliseert de vlinder de kortstondigheid van het leven vanwege zijn teerheid en korte levensduur. Een andere betekenis is dat vlinders dansen als ze op bloemen neerstrijken, ze geven een gevoel van lichtheid en vreugde en houden ons voor dat het leven een dans is die ons veel moois geeft.

Voor christenen symboliseert de vlinder de overgang naar een beter leven. Bij het sterven van de mens ontstijgt de ziel haar stoffelijk omhulsel, zoals een vlinder haar pop. Het symboliseert de drie stadia die de ziel doorloopt van leven, dood en wederopstanding.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Ouders van Geesje Schans

Ouders van Geesje, die op 10-jarige leeftijd op een verschrikkelijke manier vermoord is.

Lees meer over Geesje

Oorlogsslachtoffers en verzethoek

Hier ligt een aantal verzetsstrijders. De meesten zijn geëxecuteerd tijdens de oorlog.

Fietsroute verzet

Dhr. G.J. Dijkstra heeft rond Beilen een fietsroute gemaakt langs historische punten met raakpunten met het verzet.
Klik op onderstaande knop voor de beschrijving.

Fietsroute Verzet
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Nico Viëtor

Hij begon zijn carrière in 1935 bij de gemeentepolitie in Den Haag. Hij werd in april 1940 veldwachter in Tiendeveen om vervolgens in december 1941 aangesteld te worden als chef van de politie in de gemeente Beilen. In maart 1943 werd hij bovendien bevorderd tot opperwachtmeester.

Nico Viëtor was in de tweede wereldoorlog een verzetsstrijder. Samen met burgemeester Wijtema heeft hij voorkomen, dat Joden gedeporteerd werden.

Viëtor hield zich verder bezig met het in veiligheid brengen van neergestorte geallieerde piloten. Ook was hij betrokken bij dodelijke aanslag op opperwachtmeester Hendrik Huizing op 11 maart 1944 door Johannes Post, Frits Smit, Arie Stramrood en Nol Wildschut.

Zowel Viëtor als zijn vrouw Lien Schuur waren in de onderduiktijd nog steeds betrokken bij het verzet. Zo nam Lien Schuur deel aan een wapendropping bij Tiendeveen. Verder trad zij op als koerierster voor haar man.

Nico kwam om tijdens een auto-ongeval.

Het plantsoen aan de Kerkstraat is naar hem vernoemd en er is daar een gedenksteen geplaatst.

Nico Viëtor woonde op Julianastraat 12.

Lees meer over Nico Viëtor
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Egbert Oosting

Op 9-jarige leeftijd omgekomen bij beschietingen door Engelse vliegtuigen. Op 3 februari 1945, even na het middaguur, beschoten deze op Eursing, nabij de afslag naar Klatering, drie personenauto's beschoten. Twee auto's raakten daarbij zwaar beschadigd, een derde werd in brand geschoten. Deze was van de Sicherheitsdienst. De inzittende bleef ongedeerd.

Symboliek:

De roos op de grafsteen heeft als betekenis liefde, vreugde, geluk, genegenheid, maar ook kwetsbaarheid.

Lees meer over beschietingen
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Koop Schra

Hij woonde in Beilen (Lieving) en had zich daar aangesloten bij het verzet. Tijdens de oorlog was Schra een naaste medewerker in het verzet van de politieman Nico Viëtor, het plaatselijke LO-hoofd (Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers). Hij hielp bij het onderbrengen van joden en neergestorte piloten, de verzorging van onderduikers en het vervoer van wapens.
Als gevolg van het verraad van Geessien Bleeker werd hij op 23 februari 1945 gearresteerd. Hij werd overgebracht naar het huis van bewaring in Assen.
In de nacht van 6 op 7 maart 1945 raakte de SS-officier Hanns Albin Rauter, de Duitse leider van de politie in Nederland, bij de Woeste Hoeve op de oostelijke Veluwe zwaargewond bij een toevallige aanslag. Op 8 maart 1945 executeerden de Duitse bezetters als wraak 117 gevangenen bij de plaats van de aanslag, waaronder vier andere personen die als gevolg van het verraad door Geesje Bleeker in Duitse handen waren gevallen (Pleunis Dubbeldam, Harmanus Schipper, Jan Vroom en Piet van de Velde).
Op de dag van de executie was Koop 27 jaar oud en verloofd.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Jan Vroom

Jan was landbouwer en verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog. Hij was koerier van een geheime zender en werd verraden door Geessien Bleeker. Zijn betrokkenheid bij het verzet moest hij met de dood bekopen.
In de periode tussen oktober 1944 en februari 1945 kreeg Jan Vroom "verkering" met Geessien Bleeker, hoewel hij de relatie serieuzer nam dan zij. Vroom had Bleeker leren kennen omdat zij verbleef bij de buren, Gé Eising en zijn gezin, die woonden op het terrein van de Vuil Afvoer Maatschappij in Drijber. Wat Vroom niet wist was dat Bleeker door het verzet "gevangen" was genomen, omdat zij er van verdacht werd in augustus 1944 een aantal verzetsmensen te hebben verraden (wat zij inderdaad gedaan had). Vroom wist alleen dat Bleeker door de Sicherheitsdienst werd gezocht.

In de nacht van 6 op 7 maart 1945 raakte de SS-officier Hanns Albin Rauter, de Duitse leider van de politie in Nederland, bij de Woeste Hoeve op de oostelijke Veluwe zwaargewond bij een toevallige aanslag. Op 8 maart 1945 executeerden de Duitse bezetters als wraak 117 gevangenen bij de plaats van de aanslag, waaronder Dubbeldam, Schipper en Vroom en twee andere personen die als gevolg van het verraad van Bleeker waren aangehouden (Koop Schra en Piet van de Velde, directeur van het Bethesdaziekenhuis, waar de zender eerder had gestaan).

Jans jongere broer Max Vroom onthulde in april 2015 een stolperstein bij de gereformeerde kerk in Drijber.

Lees het hele verhaal op wiki
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Lambertus Bruulsema, Hendrik Wiegers, Lammert Zwanenburg

Alle drie waren bij het LO (Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers).

Lambertus Bruulsema, Hendrik Wiegers, Lammert Zwanenburg werden op 19 oktober 1944 zonder enige vorm van proces achter het crematorium van Kamp Westerbork gefusilleerd. Een gedenkteken aldaar geeft de plaats nog aan, alhoewel hun namen, geheel onterecht, daar niet vermeld staan.
Direct na de fusillade werden hun lichamen door Joods personeel gecremeerd en de as in een gat in de grond ter plekke begraven. Een jaar later is hun as hier begraven.

Er zijn Stolpersteine voor hun gelegd:

  • Asserweg 12, Lambertus Bruulsema
  • Linthorst Homanweg 7, Hendrik Wiegers
  • Beilervaart 80, Lammert Zwanenburg
Lees meer over Lammert Zwanenburg

Het aanzeggen

Het aanzeggen van de dood is een oud gebruik dat op het platteland ook onder het naoberschap viel en dus vaak door de buren werd vervuld. Na het kisten van de dode en het luiden van de klokken dienden de mannen de dode aan te zeggen bij familie en bekenden. De routes werden zo verdeeld dat iedere aanzegger ongeveer dezelfde afstand moest afleggen. De aanzegger klopte aan of sloeg met een stok op de deur. De aanzegging gebeurde op de stoep, soms in rijm, met lokale variaties. Pas als de aanzegger zijn boodschap had gebracht was het gevaar van de dood bezworen en kon de aanzegger getrakteerd worden op koffie of een borrel. Vanuit het aanzeggen ontstonden in de 19de eeuw de eerste uitvaartondernemingen. Het aanzeggen op het platteland vond zijn einde na de Tweede Wereldoorlog.

Lees meer over het aanzeggen
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Hendrikus Lunshof

Hendrikus Lunshof kwam op 82-jarige leeftijd te overlijden na een ongeval. Op maandagmorgen half elf op 29 april 1957 fietste hij op de Esweg en werd daar aangereden door een veeauto. De chauffeur heeft nog door krachtig te remmen de aanrijding proberen te voorkomen, doch dit gelukte niet. Hendrikus was op slag dood.

Hendrikus was raadslid in de gemeente Beilen voor de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) van 1919 tot 1945. In deze periode is hij drie keer wethouder geweest. Op 16 juli 1936 komen burgemeester Froentjes en wethouder Eleveld om bij een auto-ongeluk. Een andere wethouder/locoburgemeester en de gemeentesecretaris raken ernstig gewond. Volgens art. 84 van de gemeentewet wordt hij nu waarnemend burgemeester. Als raadslid met de meeste dienstjaren moest hij als tijdelijk plaatsvervangend locoburgemeester fungeren. Dit werd daarna overgenomen door burgemeester K. Gerrits uit Smilde. De gewond geraakte wethouder kon niet direct meer aan de slag en werd Lunshof gekozen als wethouder. Op 15 september 1936 werd Wytema burgemeester van Beilen. In 1942 weigerde Wytema Joodse burgers op te laten pakken waarop hij gearresteerd en ontslagen werd. Na zijn vrijlating werd hij verbannen uit de provincie Drenthe. Beilen kreeg een NSB-burgemeester maar na de bevrijding keerde Wytema op 12 april 1945 terug als burgemeester van Beilen. Wytema ontsloeg toen, principieel als altijd in 1945, direct alle wethouders, waaronder Lunshof, omdat zij tijdens de oorlog in functie waren gebleven.
Lunshof had tijdens de oorlogsjaren onderduikers op zijn boerderij aan de Beilervaart. In de korenschoven had hij een radio verstopt. Daarmee konden ze naar radio Oranje luisteren.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Dominee Wiersma

Op 7 oktober 1902 werd de eerste steen van het kerkgebouw van de Nederlandse Protestanten Bond (nu de Stroming) door ds. Wiersma gelegd. Hij wilde dit pas doen, nadat hem door de aannemer was toegezegd, dat de fooi die de metselaars bij die gelegenheid zouden krijgen, niet aan sterke drank zou opgemaakt worden.

De Protestantenbond werd op 7 oktober 1897 opgericht door een aantal leden van de Hervormde Gemeente Beilen. Onder hen waren kerkvoogden, notabelen, een enkele ouderling, en diaken. De groep streefde er naar om binnen de Hervormde Gemeente ruimte te krijgen voor hun geloofsopvatting.

Lees meer over de NPB (de Stroming)
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Overgrootouders Mathilde Santing

Egbert Eleveld en Hilligje Beugels, grootouders van de bekende zangeres Mathilde Santing. Haar grootvader Jan Eleveld was een broer van Jan Egberts Eleveld, politicus in Beilen.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Geesje Schans

Op de inzet haar foto. Deze zat in het rondje van de grafzerk afgebeeld. Het komt vaker voor dat ovale pasfoto’s op de zerken zijn aangebracht.Het portret van de overledene komt tegemoet aan de behoefte van de nabestaanden om de beeltenis te integreren in het grafmonument.

Geesje werd op 10 oktober 1920 op gruwelijke wijze om het leven gebracht.

Op 10 oktober 1920 ging Geesje na het middageten om ongeveer half twee van huis aan de Lheebroekerstraat in de richting van Smalbroek. Toen Geesje 's avonds niet thuiskwam, maakte haar vader zich ongerust en ging met een paar buren op zoek naar zijn jongste kind ...

Mevr. R. Gerding heeft een stuk over de moord op Geesje geschreven in het tijdschrift van de historische vereniging Beilen.

Overlijdensakte Geesje
Lees meer over de moord op Geesje
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Oorlogsgraven

Sergeant Yago Ragnacci

Operatie Amherst

Operatie Amherst is de naam van deze luchtlandingsactie van zo'n 700 Franse parachutisten. Ze maken deel uit van de Britse SAS (Special Air Service). Tijdens en na de operatie sneuvelen 33 Franse para’s. De para's zijn verdeeld over 47 groepen (sticks), gedropt bij Meppel, Beilen, Westerbork, Gieten-Borger, Appelscha en Assen.

Twee – afgeslankte – regimenten van de Franse 'Chasseurs Parachutistes' (SAS) worden in de nacht van 7 op 8 april langs de marsroute afgeworpen om bruggen veilig te stellen, de vliegvelden bij Havelte en Eelde te bezetten, verbindingen te storen en verwarring te stichten onder de Duitsers, zodat ze geen tijd hebben de verdediging goed te organiseren.

Niet alleen ten gevolge van gevechtshandelingen sterven para's, maar ook door ongelukken. Sergeant Yago Ragnacci verdrinkt na zijn sprong in een sloot.

Deze grafstenen zijn standaard voor de Franse-oorlogsgraven.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Hier rusten hier zes Gemenebest-vliegeniers uit de Tweede Wereldoorlog. Ze zijn omgekomen op 7 november 1941.

De bemanning vertrok met een Vickers Wellington van RAF Waterbeach om 17:28 u. lokale tijd voor een operatie naar Berlijn.
Tijdens de vlucht werd het vliegtuig neergeschoten door de nachtjager piloot Oberleutnant Rudolf Schoenert van de 5./NJG 2, die in een Messersmidt Bf 110 vloog. In de nacht van 7 november 1941 stortte de Wellington IC T2516 ten westen van Smalbroek neer. De omgekomen bemanningsleden zijn:

E.R Schofield airgunner Royal Air Force 27 jaar
I.G. Harrowby observer Royal N.Z. Air Force 21 jaar
C.G. Gilmore pilot Royal Air Force
G.W.T. Wiggs pilot Royal Air Force 28 jaar
A.C.F. Harrop wireless operator/air gunner Royal Air Force 21 jaar
F.H. Sanders wireless operator/air gunner Royal Air Force 25 jaar

Deze grafstenen zijn standaard voor de Gemenebest-oorlogsgraven. Deze vliegeniers kwamen uit Nieuw-Zeeland, zoals te zien is op de steen van Harrowby.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

'Indië-monument'

Herdachte groepen: Militairen in dienst van het Ned. Kon. na 1945
Ontwerper: Onno de Ruyter
Onthulling: 1997

Vorm en materiaal
Het 'Indië-monument' in Beilen (gemeente Midden-Drenthe) is een kruis, vervaardigd uit natuursteen. Het kruis is 1 meter hoog, 50 centimeter breed en 10 centimeter diep.

De foto komt van:

https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Bestand:Beilen-Indi%C3%AB_monument.JPG

Willem Hessels

  • Geboren op 4 december 1923 te Beilen
  • Overleden op 3 juni 1946 te Soerabaja, Marine Hospitaal
  • vrijwillig soldaat

Roelof Koerts

  • Hij is geboren op 13 oktober 1925 in Beilen
  • Hij is overleden op 8 november 1947 in Cheribon, Indonesië
  • dienstplichtig soldaat

Hendrik Verbeek

  • Hij is geboren op 28 mei 1926 in Gorssel, Gelderland
  • Hij is overleden op 30 maart 1948 in Prapat, Indonesië
  • dienstplichtig soldaat

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Jan Bellegie, dorpsomroeper

Jan Grit, met de bijnaam Jan Bellegie. Hij was dorpsomroeper en schoorsteenveger. Na de heidebloei werd de heidehoning geoogst op de bijenmarkt bij hotel Muller. De raathoning werd uit de korven gesneden en in vaten gedaan. Jan rolde de vaten dan naar het station. Vandaar uit werden deze verder vervoerd per spoor.
Hij ging regelmatig naar café Poen ('t Zwaantje) en dronk daar dan 1 hooguit 2 borreltjes. Hij was een gezellig man en kreeg daarom ook regelmatig een borreltje aangeboden. Hij sloeg dat natuurlijk niet af, maar zei dan: "schrijf deze maar op, dan kom ik die morgen wel opdrinken". En zo had Jan elke dag zijn borreltje. Ook hielp hij de vrouw van de eigenaar van het café ook wel eens met aardappelen schillen. Daar kreeg hij dan ook een borreltje voor.
Jan overleed in het café. Hij was toen 95 jaar.

De gewone mensendood

De romantische doodscultuur was gewild in gegoede kringen. Voor de meerderheid van de bevolking was de dood in de negentiende eeuw allesbehalve romantisch en een kwestie van geld. Onbemiddelde stadsbewoners konden zich geen uitbundige begrafenissen veroorloven, als ze al niet 'van de armen' werden begraven. Cijfers over dit laatste zijn niet bekend, maar het gebeurde niet weinig. De stad betaalde dan de begrafenisrechten en stelde een wisselkist ter beschikking, waarover een kleed ging met de tekst 'van de armen', zoals in de Camera Obscura (1878) van Hildebrand te lezen en te zien valt. Justus van Maurik verhaalt over dezelfde tijd in Toen ik nog Jong was dat Amsterdam voor zulke gelegenheden een witte kist gebruikte, en dat meelevende buren dan soms rondgingen om er voor vijf gulden een zwarte kist van te maken - wat er in elk geval op duidt dat het al om een permanente kist voor de dode ging.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Laatst begravene

Gerrit Vrieling, de laatst begravene op deze begraafplaats. Gerrit kwam uit een boerenbedrijf van zijn ouders. Door ruilverkaveling en de sanering in de landbouw eindigde dat bedrijf en kwam Gerrit te werken op de inpakafdeling van bakkerij Joosten. Hij kwam altijd goed gemutst en optimistisch over.

Hij is overleden in Weidesteyn te Hoogeveen.

Lees verder
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Ouders van de Hoedties

Klaas was kleermaker. De dochters Jantje, Geesje, en Klazien hadden een hoedenwinkel in de voorkamer. Lees het verhaal bij Jantje of Geesje.

Lees verder
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Oorlogsvrijwilliger

Berend Kalk, oorlogsvrijwilliger.

Lees deze oproep in een krant uit 1945:

VRIJWILLIGE DIENSTNEMING.
Het is de wensch der Nederl. Regeering om, in afwachting van het weder oproepen van personeel ingevolge de Dienstplichtwet, zoo spoedig mogelijk te kunnen beschikken over geoefende troepen. Zij stelt daarom thans de gelegenheid open voor ALLE mannelijke Nederl. onderdanen tusschen 18 en 36 jaar om zich te melden als Oorlogsvrijwilliger voor dienstneming bij Leger, Vloot of Luchtstrijdkrachten, om overal ter wereld waar noodig militairen dienst te verrichten.

Aanmelding en inlichtingen bij het Aanmeldingsbureau MEPPEL

Lees verder
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Café 't Zwaantje

Abraham Padding was aannemer. Hij heeft in 1907 een café aan de Markt gebouwd. Zijn zoon Jan werd later eigenaar van dit café. Jan kreeg de bijnaam Jan Poen. Van oorsprong was het een echt borreltjescafé met een ouder publiek. In de kelder stonden drie jenevervaten van elk 50 liter. Daar werden de flessen gevuld en bij aankoop van een fles jenever kreeg je als vrouw een reep chocolade en als man een borrel.
In 1959 is het café overgenomen door Bram Padding en zijn vrouw Zwaan. Het café is in 1963 na de verbouwing vernoemd naar zijn vrouw Zwaan. Het prachtige uithangbord met daarop een zwaan is gemaakt naar aanleiding van een idee van Hans Vredeveld, die een werkstuk moest maken voor zijn opleiding tot schilder. Hij maakte toen een papieren zwaan en plakte dat op de bar en zei: "Waarom noem je het café niet "Het Zwaantje". Bram Padding vond dat een goed idee en is met het ontwerp naar een siersmid in Den Dolder gegaan en die heeft het uithangbord gemaakt.

Lees verder
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Letterkundige

Hermina Jantina Kuik, geboren in Hellendoorn, dochter van Herman Kuik en Trijntje Beugel (uit Smalbroek).
Doctor Hermine Vieu Kuik was schrijver, editeur, letterkundige van de Nederlandse taal. In het tijdschrift voor de Nederlandse taal- en letterkunde staan publicaties van haar. Tijdens één van haar stages kwam ze in Parijs terecht en leerde zo Charles Vieu kennen. Ze trouwde met deze Franse predikant. Ze woonden in Gagny, 10 km. ten oosten van Parijs en later in Enschede. Ze had een bungalow in Spier en kwam vanwege familiebezoek vaak in Beilen.
Charles verongelukte in Parijs. Zijn wens was om in Beilen begraven te worden, want hij vond het heel fijn om in Drenthe te zijn. Hij is toen in een loden kist hier naar toe vervoerd.

De Hervormde Kerk in Beilen was op een gegeven ogenblik toe aan een nieuwe bijbel. Hermine heeft de kerk toen een nieuwe Statenbijbel geschonken.

Hermine reisde erg veel. Ze is tijdens een treinreis in Nederland overleden. In haar testament liet ze haar geld na aan haar neefjes en nichtjes op voorwaarde dat ze dit geld gebruikten om een reis te maken.

Op de grafsteen staat een Franse tekst uit Mattheus 52. Vertaald:
ieder mens die leerling gemaakt is in het Koninkrijk van de hemelen is gelijk aan een huiseigenaar die uit zijn schat nieuwe en oude dingen haalt.

In de officiële tekst van Mattheus staat niet ieder mens, maar iedere schriftgeleerde. En dat was Hermine. Overigens een echte tekst voor een letterkundige.

Uitleg over deze spreuk
Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Ouders van Hermine

Herman Kuik en Trijntje Beugel. De ouders van Hermine Vieu Kuik. Herman en Trijntje zijn naar Hellendoorn verhuisd. Hij had daar een baan als telegrafist en stationschef bij de Staatsspoorwegen en de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Uit beide maatschappijen ontstond later de Nederlandsche Spoorwegen.
Herman is in Groningen overleden en Trijntje in Bedum.

Begraafplaatsroute Torenlaan, deel 3

Ds. Pieter Hekman en het verzet

Ds. Pieter Hekman was tijdens de oorlogsjaren dominee in Beilen. Daarna ging hij prediken in andere plaatsen. In 1953 werd hij emeritus predikant van de Gereformeerde Kerk van Westbroek (Utrecht).
In 1954 keerde ds. Hekman naar Beilen terug, waar hij tot na zijn 85ste jaar nog 's zondags in kerkdiensten voorging. Hij was hier een geliefde dominee.

Hij was gehuwd met wijkverpleegster Aafke Veldstra.

In de oorlog was hij betrokken bij het verzet. Zij waren nauw betrokken bij de verzorging van het joodse echtpaar Kats, manufacturiers uit Beilen, dat een onderduikplek had gekregen in de Gereformeerde Kerk aan de Hekstraat 40 in Beilen (nu rooms-katholieke kerk; de pastorie en de kosterswoning stonden in de onmiddellijke nabijheid).
Op vrijdag 21 maart 1945 werd Hekman voor het eerst verhoord. Op de vraag waarom hij was gearresteerd, antwoordde hij: "Het zal wel zijn om het geld van Zwanenburg". Hekman moest vertellen hoe het precies met dat geld zat. Halverwege zijn verhaal werd hij geïnterrumpeerd met de opmerking: "Dat weten wij al lang van u". Ds. Hekman werd verweten dat hij voor het illegale werk in verbinding stond met ds. Heerlink van Drijber. Wie deze beschuldigingen had geuit, was hem niet bekend. Tien dagen lang waren Hekman en Westerbeek celgenoten. Westerbeek vertelde Hekman enkele malen dat Geesje Bleeker alles had verraden. Ds. Hekman vermoedde dat Geesje Bleeker aan de SD had verteld over het vervoer van een vuurwapen van Viëtor door Koop Schra en het vervoer van joden door De Groot. Eind 1945 werd de Beiler predikant in vrijheid gesteld, nadat NSB-burgemeester Hendrik Cool zich persoonlijk borg voor hem had gesteld.

Hij heeft in Drenthe zich vooral beijverd voor het christelijk onderwijs en werkte mee aan de totstandkoming van een kleuterschool, een lagere school, een landbouwschool en het landbouwhuishoudonderwijs.

Lees meer over ds. Hekman

Een begrafenis in het verleden

Een artikel geschreven door Gerben Dijkstra. Deze stond in een tijdschrift van de historische vereniging Beilen en omstreken.

Lees het artikel